Traditional Dance and Environmental Awareness: A Teaching Proposal

Authors

  • Anastasia Hilari PhD in Ethnography and Anthropology of Dance School of Physical Education and Sport Science National and Kapodistiran University of Athens https://orcid.org/0009-0000-1620-8621
  • Magda Zografou Professor on Traditional Dance and Ethnochoreology School of Physical Education and Sport Science National and Kapodistiran University of Athens https://orcid.org/0009-0003-1813-9940
  • Rea Kakampoura Laboratory of Social Sciences Department of Pedagogy and Primary Education, School of Education National and Kapodistrian University of Athens https://orcid.org/0009-0008-7869-9081

Keywords:

folk dance, customary dance practices, environmental awareness, Klidonas, teaching proposal

Abstract

This article suggests implementing a proposal on teaching folk dance in secondary education that takes a holistic approach, focusing on raising environmental awareness. It is mainly centered on Klidonas, one of the folk customs described and analyzed in Anastasia Hilari’s doctoral thesis. Klidonas, with its deep connection to the natural environment and folk beliefs about nature and water, emerges as a suitable field for educational exploitation in the context not only of learning the traditional dance included in the context of its performance, but also of awakening the interest and reflection of students for a better, modern and future environment. This way, students learn about Greek tradition and at the same time draw inspiration through it in order to shape their own futures. The educational proposal was based on ethnographic research. During the ethnographic research, participatory observation was used, through field notes and a work diary, ethnographic data collected by the students themselves through archival and biographical/experiential research, and ethnographic audiovisual evidence. The teaching approach is based on the “Meddler-in-the-Middle” teaching model, where both teacher and student are considered to be mutually involved in the learning process. The teaching program was found to have a positive effect on the acquisition of a holistic – comprehensive understanding of folk dance, while at the same time helping students understand the close and harmonious connection between folk traditional dance and their natural environment, namely water. The process followed on the basis of the teaching plan raised the students’ awareness, shaping their perceptions of respect for the environment.

References

Agalianou, Olympia. 2014. “Educational research and practice: seeking the links between them.” Research, Review of Educational and Scientific Issues 1: 186-199.

Aikaterinidis, Georgios. 1999. “To nero se ethima latreutikou, magikou kai mantikou periehomenou”. Sta Praktika Epistimonikis Sinantisis To nero pigi Zois, Kinisis, Katharmou. Athina: Μ.Ε.L.Τ., 42-46.

Anderson, Susan & Bruce Tabb. 2002. Water, Leisure and Culture:European Historical Perspectives. Oxford:Berg.

Audikos, Evaggelos. 1999. “Folklore and childhood: Perspectives and outlooks”. In V. D. Anagnostopoulos (ed.), Folk tradition and children, 23-42. Athens: Kastaniotis.

Blagojević, Gordana. 2009. Serviki xoreutiki paradosi. Sremski Karlovci: Institut Akademije SPC za umetnost i konservaciju.

Blagojević, Gordana. 2024. “Folk Dances as a Happening of Coming Together in the Streets of Athens”. Glasnik Etnografskog Instituta SANU 72 (3): 31-47. DOI: https://doi.org/10.2298/GEI2403031B

Bloom, Benjamin. 1956. Taxonomy of Educational Objectives. Handbook: The Cognitive Domain. New York: David McKay.

Brinson, Peter. 1991. Dance as Education. Towards a National Dance Culture. London: Routledge Falmer.

Bruner, Jerome. 2007. Culture of Education. Athens: Ellinika Grammata.

Cowan, Jane. 1998. Dance and the Body Politic in Northern Greece. Princeton: Princeton University Press.

Csordas, Thomas. 1993. Somatic modes of attention. Cultural Anthropology 8 (2): 135-156.

Desmond, Jane. 1997. “Introduction.” In J. C. Desmond (Ed.), Meaning in motion: New cultural studies of dance, 1-25. Durham, NC and London: Duke University Press.

Fisiki Agogi Α΄, Β΄ Γ΄ Gymnasiou. 2006. Vivlio Mathiti. Theodorakis Ioannis, Athanasios Tzamourtas, Petros Natsis and Evdoxia Kosmidou. Αthina: O.E.D.V.

Fisiki Agogi Γ΄ Gymnasiou. 2008. Vivlio ekpaideutikou. Papaioannou, Athanasios, Konstantinos Laparidis, Vasilios Serbezis, Maria

Michalopoulou, Theofilos Pilianidis, Alexandros Karipidis, Triadafilos Christodoulidis, Olga Kouli, Dimitrios Milosis and Vasilios Siskos. Athina: O.E.D.V.

Freire, Ρaulo. 1970. Pedagogy of the Oppressed. New York: Herder and Herder.

Frey, Karl. 1986. I methodos Project. Mia morfi sillogikis ergasias sto scholeio os theoria kai praxi. Thessaloniki: Αfoi Κiriakidi.

Gardner, Howard. 1983. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. NYC: Basic Books.

Gartzonika, Eleftheria. 2012. “Cultural assimilation and education: The case of Greek folk dance”. In E. G. Avdikos (ed.), Folklore readings in Greece and Turkey, 483-538. Athens: Pedio.

Geertz, Clifford. 2003. The Interpretation of Cultures. Athens: Alexandria.

Gefou-Madianou, Dimitra. 1999. Culture and Ethnography. From Ethnographic Realism to Cultural Criticism. Athens: Hellenic Letters.

Giroux, Henry. 2018. “I Kritiki Paidagogiki, o Paulo Freire kai i tolmi na skeftese me politikous orous.” https://selidodeiktis.edu.gr/Gkartzonika-Kotsika, Eleftheria. 2016. O paradosiakos choros stin ekpaideysi. Istoriki anadromi kai sigchrones didaktikes proseggiseis. Athens: Pedio.

Hanna, Judith Lynne. 1999. Partnering Dance and Education Intelligent Moves for Changing Times. Champain, Il: Human Kinetics.

Helm, Jydy and Katz, Lillian. 2002. The project method and preschool education. Little researchers. Athens: Metaixmio;

Hilari, Anastasia. 2014. “Dance and national identity: The case of incorporating Tsakonian dance into school curricula”. In E. G. Avdikos and S. Koziou (eds.), Folk Culture and Education. Proceedings of the 4th Panhellenic Conference.

Hilari, Anastasia. 2024. “Dancing environmental awareness: Instruction of sustainability in secondary education through Greek dances and rituals in the southern suburbs of Athens.” International Journal of Education and Social Science Research 7 (3) : 133-149. https://doi.org/10.37500/IJESSR.2024.7310

Hilari, Anastasia. 2024. “The Cultic Dimension of Water in the Dance Events of the Greek Folk Tradition.” Papers in Ethnology and Anthropology / Etnološko-antropološke sveske 35 (24): 55-72.

Hilari, Anastasia. 2025. “Ethimikes xoreutikes praktikes kai periballontiki evesthitopiisi: Mia protasis didaskalias tou paradosiakou chorou stin ekpaideysi. ” Sto Epistimoniko synedrio O Choros sti Dimosi Sfera.

Spoudes, Politikes kai Paidagogikes. Panepistimio Ioanninon, Panepistimio Thessalias, ICTMD- Greece) kai Ergastirio Ethnomousikologias kaiPolitismikis Anthropologias E.Κ.Π.Α.

Ιngold, Tim. 2000. Τhe Perception of the Environment: Essays on Livelihood, Dwelling and Skill. New York: Routledge.

Isari, Fotini and Pourkos, Marios. 2015. Qualitative Research Methodology. Athens: Association of Greek Academic Libraries.

Kaeppler, Andrianne. (1972). “Method and Theory in Analyzing Dance Structure, with an Analysis of Tongan Dance.” Ethnomusicology 16 (2): 173-217.

Kaeppler, Adrienne. 1978. “Dance in anthropological perspectives.” Annual Review of Anthropology 7: 31-49.

Κakampoura–Τili, Rea. 2000. “Dramatopoiisi laikon dromenon sto elliniko scholeio.” Parnassos, ΜB: 215-228.

Kakampoura-Tili, Rea. 2001. “Work plans”. In Interdisciplinary Educational Material for the Flexible Zone. Grades 1-2 of Primary School, Aesthetic Education-Teaching of Greek Sign Language-Clothing-Folk Culture (57-76). Athens: Ministry of Education and Religious Affairs/Pedagogical Institute and in Interdisciplinary Educational Material for the

‘Flexible Zone’ approach. Third and fourth grades of elementary school, Aesthetic Education—Teaching Greek Sign Language—Clothing—Folk Culture (5-38). Athens: Ministry of Education and Religious Affairs/Pedagogical Institute.

Κakampoura, Rea. 2005. “Politismiki taftotita kai Oikogeneia: Diageneakes proseggisis sti scholiki praxi,” Kritiki Epistimi kai Ekpaidefsi 2: 29-42.

Κakampoura, Ρea. 2010. “I didaktiki tou laikou politismou stin protovathmia ekpaideysi.” Sto 1st Panellinio Synedrio Epistimon Ekpaideysis, t. Β΄, 215-223.Athens: Smirniotakis.

Kakampoura, Rea and Kassaveti, Orsalia-Eleni. 2018. Visual Ethnography and Education. Theoretical approaches and teaching suggestions. Athens: Pedio.

Kakampoura, Rea, Orsalia- Eleni Kassaveti, Elli Samartzi, and Thomas Bampalis. 2018. “Visual ethnography and education: A teaching proposal.” Educational Sciences 2018 (1): 74-95.

Kassotakis, Μichalis. 2004. “I anamorfosi tou Analitikou Programmatos tis ellinikis Defterovathmias Ekpaideusis kata tin periodo 1990-2002: Prospathies kai Provlimata.” Sto Th. Papakonstantinou & Α. LabrakiPaganou, Programma Spoudon kai Ekpedeftiko Ergo sti Defterovathmia Ekpaidefsi. Athina: Panepistimio Athinon, 21-60.

Kovani, Εleni. 1995. “O simvolismos ton idatinon pigon sticheio anaschesis tis katastrofis tous.” Ethnologia 3: 33-49.

Koliadis, Εmmanouil. 1995. Theories mathisis kai ekpaideutiki praxis, β’, Koinonikognostikes theories. Athens.

Koulouri, Christina. 1997. Athlitismos kai opsis tis astikis kinonikotitas. Gimnastika kai athlitika somatia (1870-1922). Athina: Istoriko Archeio Ellinikis Neolaias/ Geniki grammateia Neas Genias.

Kyriakidis, Σtilpon. 1922. Elliniki Laografia, Α΄: Mnimia tou Logou. Athina: Tipois P.D. Sakellariou.

Kyriakidou-Νestoros, Αlki. 1982. Oi dodeka mines: Ta laografika. Athina-Thessaloniki: Malliaris-Paideia.

Lange, Roderyk. 1975. The nature of dance. London: Macdonald and Evans.

LeCompte, Margaret Diane, Judith Preissle and Renata Tesch. 1993. Ethnography and qualitative design in educational research. USA: Academic Press.

Lydaki, Anna. 2001. Qualitative Methods in Social Research. Athens: Kastaniotis.

Lydaki, Anna. 2016. In Search of the Lost Paradigm. Field Research-Understanding-Interpretation. Athens: Papazisis.

Loukatos, Dimitrios. 1982. Ta kalokairina. Athina: Filoppotis.

Loukatos, Dimitrios. 1992. Eisagogi stin elliniki Laografia. Athina: ΜΙΕΤ.

McCutchen, Brenda. 2006. Teaching Dance as Art in Education. Human Kinetics.

MacWilliam, Errica. 2008). “Unlearning how to teach”. Journal Innovations in Education and Teaching International 45 (3): 263-269.

MacWilliam, Errica. 2009. “Teaching for creativity: From sage to guide to meddler” In Asia Pacific Journal of Education 29 (3): 281-293. DOI: 10.1080/02188790903092787.

Mason, Jennifer. 2003. I diexagogi tis poiotikis ereunas. Αthina: Metaichmio.

Matsaggouras, Ηlias. 2000. Omadosinergatiki didaskalia kai Mathisi. Αthina: Grigoris.

Matsaggouras, Hlias. 2003. Interdisciplinarity in school knowledge. Concept-centered reframing and work plans. Athens: Grigoris.

Megas, Georgios. 1950. Zitimata Ellinikis Laografias. Epetiris toy Laografikou Archeiou 5: 3-100.

Megas, Georgios. 2012 [1956]. Ellinikes giortes kai ethima tis laikis latreias. Αthina: Estia.

Meraklis, Michalis. 1999. “Nero fresco pou xepidage apo tous aiones. I chthonia fisi tou nerou.” Sta Praktika Epistimonikis Sinantisis To nero pigi Zois, Kinisis, Katharmou. Athina: Μ.Ε.L.Τ., 21-24.

Meraklis, Michalis. 2001. Paidagogiki leitourgia ton laografikon fainomenon. Αthina: Ιolkos.

Meraklis, Michalis. 2004. Laografika zitimata. Αthina: Kastanioti & Diatton.

Meraklis, Michalis. 2011. Elliniki laografia: Koinoniki sigkrotisi- ithi kai Ethima- Laiki techni. Athina: Institouto tou Vivliou - Α. Κardamitsa.

Mpournelli, Pagona. 2002. Κinitiki dimiourgikotita. Εidiko programma anaptixis dimiourgikotitas gia paidia. Αthina.

Nitsiakos, Βasilis. 1995. Anthropologia tou perivallontos. Sta Epilegmena Themata Diacheirisis Periballontos. Αthina: Mouseio Goulandri Fisikis Istorias, 715-721.

Nitsiakos, Βasilis. 1997. “Anthropologia tou perivallontos: O topos kai o anthropos.” Sta Laografika Eteroklita. Athina: Odisseas, 45-52.

Nitsiakos, Βasilis. 1997. “To nero stin elliniki laiki paradosi.” Sta Laografika Eteroklita. Αthina: Odisseas, 53-64.

Nitsiakos, Βasilis. 2001. “Laografia kai Oikologia.” In Ch. Chatzitaki- Kapsomenou, Ellinikos paradosiakos politismos. Laografia kai Istoria. Thessaloniki: paratiritis, 106-113.

Paidagogiko Institouto 2008. Perivallontiki Ekpaideusi: Vasikes arches kai stochoi. http://www.pischools.gr/drast/perivalontiki Ανακτήθηκε στις10/10/2017.

Pateraki, Μimina. 2018. “Choreuontas ta mila tou Klidona: Politismika technourgimata kai sxediagrammata didaskalias topikis ekpaideutikis politikis.” Sto Ε. Αudikos, Σ. Κoziou (eds) Praktika 6th Panelliniou Sinedriou Fita, votana ston laiko politismo kai tin epistimi. Karditsa:

Panepistimio Thessalias – Tmima Istorias, Archaiologias kai Koinonikis Anthropologias, Kentro Istorikis kai Laografikis Ereunas “Ο Apollon” Karditsas.

Pateraki, Μimina. 2014. “Politismiki Eggitita & Kinimatografikos Choros: Anthropologiki analisi tou Kinimatografikou Chorou me tous «theates» ston Koridallo Attikis.” Phd dissertation, Faculty of Physical Education and Sports in Ethniko & Κapodistriako Panepistimio Athinon,Athens.

Pink, Sarah. 2017. “Ethics in an uncertain world: Between theory and practice.” In S. Pink, V. Fors, & T. O’Dell (Eds.), Theoretical scholarship and applied practice, 29-52. New York: Berghahn.

Pouchner, Βalter. 1996. “Theoritikes diastasis stin ermineia tis ennoias tou “dromenou” kai tou “laikou theatrou”.” Sto Laika Dromena: Palies morfes kai sigchrones ekfrasis. Praktika Α΄ Synedriou, 17-21. Athina: Ypourgeio Politismou- Dieuthinsi Laikou Politismou kai Kentro Laikon Dromenon- Dimos Komotinis.

Spyridakis, Georgios and Peristeris, Spiros. 1999. Greek Folk Songs: Music Selection, vol. C. Athens: Publications of the Hellenic Folklore Research Centre.

Spradley, James. 1980. Participant observation. New York: Holt, Rinehart and Winston.

Stivaktaki, Chrisi. 2011. “I efarmogi enos eidikou diathematikou programmatos didaskalias paradosiakon choron stin Α΄ Gymnasiou kai I epidrasi tou stis staseis tovn mathiton.” PhD Dissertation. Faculty of Tmi ma Organosis kai Dioikisis athlitismou, Panepistimio Peloponnisou in Sparti.

Therianos, Kostas. 2014. Kritiki Paidagogiki: Ti einai kai ti den einai. https://tvxs.gr/news/ paideia/kritiki-paidagogiki-ti-einai-kai-ti-den-einai-toy-kosta-therianoy.

Trilianos, Thanasis. (1992) 1998. Methodologia tis sygchronis didaskalias. Athina: Tolidi.

Τsoumas, Θanasis. 2009. “I gymnastiki stin protovathmia ekpaideusi:apo tis “somaskies” s t i “omatiki agogi”: 1834-1936. ” PhD Dissertation. Faculty of Panteio Panepistimio Koinonikon kai Politikon Epistimon in Athens.

Tsatiri, Μaria. 2021. “Anixete ton Klidona gia tou Ai- Gianniou ti chari…: Mia protasis didaskalias gia ti Β΄ Gymnasiou.” Praktika 6th Panelliniou Synedriou “Ekpaideysi kai Politismos ston 21th aiona”, Evaggelia Kantartzi (eds) V. Ε΄, 337-349.

Τurner, Victor. 1969. The Ritual Process. London: Routledge and Kegan Paul.

Τurner, Victor. 1982. From Ritual to Theatre: The Human Seriousness of Play. New York: Performing Arts Journal Publications.

Varvounis, Manolis. 2018. “To amilito nero sta ethima tis ellinikis laikis latrias.” http://ikivotos.gr/post/7556/grafei-o-m-g-barboynhs-toamilhto-nero-sta-ethima-ths-ellhnikhs-la-khs-latreias

Varvounis, Μanolis. 2018. Ithi, Ethima kai Teletourgies. Logoi, praxis, ideologies, nootropies kai simperifores. Athens: Ekdotikos oikos Stamouli.

Varvounis, Μanolis. 2000. Laografika dokimia: Μeletimata gia ton elliniko paradosiako politismo. Athens: Kastaniotis.

Zakkai, Jennifer. 1997. Dance as a way to knowing. York, ME: Stenhouse Publishers.

Ziva, Mantha.2016. “Protasi didaskalias tou laikou politismou me emfasi ston paradosiako choro stin protovathmia ekpaideusi.” Metaptichiaki diplomatiki ergasia. Athina: P.T.D.E., E.K.P.A.

Zografou, Magda. 2003. O choros stin elliniki paradosi. Athina: Artwork.

Zografou, Magda. 2007. “The politics of dance: The integration of Pontos refugees into contemporary Greek culture through manipulating dance practices in a village in Northern Greece”. Journal of Mediterranean Studies 17 (1): 1-22.

Zografou, Magda. 2008. “‘Rereading’ the kagkelari”. In H. Merantzas (ed.), Place - society -culture. Continuities and breaks. Proceedings of the 1st Scientific Conference on Tzoumerka. Ioannina: ILET: 75-85.

Zografou, M. & Pipyrou, S. 2008. “Dancing in History. Social-Political Aspects of Dance Identity of Two Distinctive groups in Greece.” Studia Choreologica X: 25-41.

Zografou, Magda and Pateraki, Mimina. 2007. “The ‘invisible’ dimension of Zorba’s dance”. Folkloric Music Yearbook 39: 117-131.

List of Figures

Figure 1: “A woman carries the ‘silent water,’ as part of the Klidonas

custom.” https://www.in.gr/2021/06/26/plus/ethimo-tou-klidona-oi-foties-tou-ai-gianni-kai-amilito-nero/

Figure 2: “Klidonas in Leonidio”, Arcadia (Photographic archive V. Katsigri- Merikaki)

Figure 3: “Dance of unmarried girls in the Klidonas custom, Sappes, 1958.” https://users.sch.gr/gker/ekdiloseis/klidonas.html

Figure 4: “Klidonas in Crete” http://www.kritesad.gr/paradosi-kaiethima-tis-kritis/116-klidonas

Figure 5: “Klidonas in Crete” https://www.fractalart.gr/klidonas-crete/

Digital Sources

Digital Source 1: The custom of Klidonas (E.R.T. Archieve) https://www.facebook.com/watch/?v=1173364097326774

Digital Source 2: https://www.google.com/search?q=%CE%B1% C E % B D % C E % B F % C E % B 9 % C E % B 3 % C E % B -F % C F % 8 5 % C E % B C % C E % B 5 + % C F % 8 4 % C E % B F % C E % B -D + % C E % BA % C E % B B % C E % B 7 % C E % B 4 % C E % B F % C E % B -D%CE%B1+%CF%87%CE%BF%CF%81%CF%8C%CF%82+%CE%B %CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B5%CF%82&rlz=1C1GCEA

Digital Source 3: The custom of Klidonas (documentary, 2012) YouTube: Eva Anastasaki https://www.youtube.com/watch?app=desk top&v=VP8ihiz4XTQ&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fwww.alt.gr%2F&feature=emb_imp_woyt

Digital Source 4: The custom of Klidonas in Kritsa (2017) YouTube https://www.youtube.com/watch?v=pV3F7itC9sQ&t=26s

Digital Source 5: Lights of Ai Yianni and Klidonas in Archanes, Heraklion, Crete: https://www.youtube.com/watch?v=JAMpxfAVY-0 (Youtube)

Digital Source 6: Pentozali (Herodion theatre – Pentozali – Kourites) YoutTube: Kourites https://www.youtube.com/watch?v=DO9PasdYGTA

Digital Source 7: Pentozali (Youtube:maleviziotis.gr) https://www.youtube.com/watch?v=_ohDx-nFlV4

Downloads

Published

2025-12-31

How to Cite

Hilari, A., Zografou, M., & Kakampoura, R. (2025). Traditional Dance and Environmental Awareness: A Teaching Proposal. Papers in Ethnology and Anthropology, 36(25), 71–95. Retrieved from https://www.easveske.com/index.php/pea/article/view/463